Czujność onkologiczna w stomatologii oznacza systematyczne i wnikliwe badanie jamy ustnej pod kątem zmian mogących świadczyć o nowotworze lub stanie przednowotworowym. Eksperci podkreślają, że lekarze dentyści i higienistki stomatologiczne coraz częściej odgrywają kluczową rolę we wczesnym wykrywaniu nowotworów regionu głowy i szyi. Podczas Targów KRAKDENT® 2026 w Krakowie przeprowadzono akcję #CzujniOnkologicznie, która pokazała skalę problemu oraz znaczenie profilaktyki onkologicznej w codziennej praktyce stomatologicznej. Dlaczego wczesna diagnostyka zmian w jamie ustnej staje się jednym z najważniejszych wyzwań współczesnej stomatologii?
- Podczas Targów KRAKDENT® 2026 wykonano 42 badania przesiewowe jamy ustnej
- Wykryto m.in. hiperkeratozę, zmiany urazowe, przebarwienia i zmiany wymagające dalszej diagnostyki
- Eksperci podkreślili wzrost liczby nowotworów głowy i szyi oraz znaczenie dokładnego badania jamy ustnej
- Lekarze dentyści i higienistki stomatologiczne coraz częściej pełnią rolę pierwszego ogniwa diagnostyki onkologicznej
Akcja #CzujniOnkologicznie podczas Targów KRAKDENT® 2026
Podczas 32. Międzynarodowych Targów Stomatologicznych KRAKDENT®, które odbyły się w dniach 16–18 kwietnia 2026 roku w EXPO Kraków, zrealizowano akcję #CzujniOnkologicznie. Wydarzenie miało na celu zwiększenie świadomości dotyczącej wczesnego wykrywania nowotworów jamy ustnej oraz podkreślenie roli środowiska stomatologicznego w diagnostyce onkologicznej.
Za organizację przedsięwzięcia odpowiadały Fundacja do walki z nowotworem jamy ustnej „Z uśmiechem przez życie”, Targi w Krakowie – organizator Targów KRAKDENT® – oraz partnerzy merytoryczni: Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum i Uniwersytecka Klinika Stomatologiczna w Krakowie.
W ciągu trzech dni przeprowadzono 42 badania przesiewowe obejmujące zarówno przedstawicieli branży stomatologicznej, jak i odwiedzających targi. Najczęściej rozpoznawaną zmianą była linea alba, którą zdiagnozowano w około 10 przypadkach. Wśród innych wykrytych zmian znalazły się przebarwienia, hiperkeratoza, zmiany urazowe, naczyniak oraz bliznowacenie koniuszka języka. W jednym przypadku konieczne było skierowanie pacjenta do dalszej diagnostyki specjalistycznej w klinice uniwersyteckiej.
Dlaczego nowotwory jamy ustnej są trudne do wykrycia?
Eksperci zwracali uwagę, że nowotwory jamy ustnej nie należą do najczęstszych nowotworów, jednak ich wpływ na jakość życia pacjentów jest ogromny. Zmiany nowotworowe w obrębie jamy ustnej mogą wpływać na wygląd chorego, sposób mówienia, odżywianie oraz codzienne funkcjonowanie.
Prof. dr hab. Marek Ziętek podkreślił, że przeoczenie zmian w jamie ustnej jest stosunkowo łatwe ze względu na anatomiczną złożoność tej okolicy. Jak zaznaczył, jama ustna zawiera liczne zachyłki i trudno dostępne miejsca, które wymagają bardzo dokładnego badania klinicznego. W jego ocenie rola lekarzy dentystów i higienistek stomatologicznych w wykrywaniu zmian przednowotworowych i nowotworowych jest nie do przecenienia.
Wzrost liczby nowotworów głowy i szyi
Prof. dr hab. Jolanta Pytko-Polończyk wskazała, że liczba nowotworów regionu głowy i szyi wzrosła w ostatnich latach o ponad 5 procent. Zdaniem ekspertki lokalizacja tych nowotworów w istotny sposób wpływa na jakość życia pacjentów, dlatego tak ważna pozostaje szybka identyfikacja niepokojących zmian.
Profesor podkreśliła również, że współczesna stomatologia wymaga holistycznego podejścia do pacjenta. Jak zaznaczyła, lekarze dentyści nie powinni ograniczać się wyłącznie do oceny uzębienia, lecz traktować każdą wizytę jako okazję do kompleksowej oceny zdrowia całego regionu jamy ustnej i tkanek okolicznych.
Szczególne znaczenie ma także dokładnie przeprowadzony wywiad medyczny, zwłaszcza w przypadku pacjentów z obciążeniami nowotworowymi w rodzinie. W takich sytuacjach badanie powinno obejmować również miejsca trudnodostępne, w tym boczną powierzchnię języka, gdzie często rozwijają się zmiany o istotnym znaczeniu klinicznym.
Jama ustna jako wskaźnik chorób ogólnoustrojowych
Eksperci podkreślali, że jama ustna może być pierwszym miejscem manifestacji wielu chorób ogólnoustrojowych, w tym schorzeń onkologicznych i zaburzeń immunologicznych.
Prof. dr hab. Kinga Grzech-Leśniak zwróciła uwagę na rosnącą liczbę zakażeń i zmian obserwowanych w jamie ustnej, w tym zakażeń wirusem HPV, liszajów, leukoplakii, grzybic oraz innych zmian przednowotworowych. Jak zaznaczyła, czujność onkologiczna powinna stanowić integralny element codziennej praktyki stomatologicznej, a wizyty pacjentów powinny obejmować nie tylko leczenie, ale również działania profilaktyczne i edukacyjne.
Według ekspertki szczególnie ważna pozostaje edukacja pacjentów oraz zwiększanie świadomości znaczenia regularnych kontroli stomatologicznych w kontekście profilaktyki nowotworowej.
Jaką rolę pełnią higienistki stomatologiczne w diagnostyce zmian nowotworowych?
Znaczenie codziennej profilaktyki podkreślali również praktycy uczestniczący w akcji #CzujniOnkologicznie.
Lek. dent. Justyna Wichlińska zaznaczyła, że czujność onkologiczna stanowi obowiązek personelu stomatologicznego, ponieważ to właśnie lekarze dentyści często jako pierwsi zauważają niepokojące zmiany w jamie ustnej pacjentów.
Hig. Anna Makówka podkreśliła natomiast, że w codziennej pracy higienistki oceniają nie tylko struktury twarde, ale również tkanki miękkie, w tym dno jamy ustnej, podniebienie, dziąsła czy błonę śluzową policzków. To właśnie podczas takich badań często wykrywane są pierwsze niepokojące zmiany wymagające dalszej diagnostyki.
O znaczeniu profilaktyki mówiła również hig. Jolanta Bartoszuk, wskazując, że zawód higienistki opiera się na edukacji zdrowotnej, promocji zdrowia oraz wdrażaniu nawyków prozdrowotnych, które mogą realnie wpływać na wcześniejsze wykrywanie zmian nowotworowych.
Profilaktyka onkologiczna staje się elementem codziennej praktyki stomatologicznej
Badania przesiewowe realizowano na stoiskach ośmiu firm partnerskich będących wystawcami Targów KRAKDENT®, które udostępniły przestrzeń do prowadzenia sesji diagnostycznych. W akcję zaangażowali się lekarze dentyści, higienistki stomatologiczne, eksperci akademiccy oraz przedstawiciele branży stomatologicznej.
Zespół badający tworzyli specjaliści reprezentujący Katedrę Periodontologii i Patologii Jamy Ustnej oraz Katedrę Stomatologii Zintegrowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum.
Dużym zainteresowaniem cieszyło się także stoisko edukacyjne Fundacji „Z uśmiechem przez życie”, gdzie rozdano 160 pakietów materiałów edukacyjnych wspierających wdrażanie profilaktyki onkologicznej w codziennej praktyce gabinetów stomatologicznych.
Mariusz Oboda z OBODA GROUP zwrócił uwagę, że współczesna rola lekarza nie ogranicza się wyłącznie do leczenia, ale obejmuje również prowadzenie pacjenta oraz budowanie jego świadomości zdrowotnej, w tym świadomości onkologicznej.
KRAKDENT jako platforma edukacji onkologicznej dla środowiska stomatologicznego
Tegoroczna edycja Targów KRAKDENT® zgromadziła blisko 400 wystawców i ponad 12 tysięcy odwiedzających. Tak duża skala wydarzenia stworzyła możliwość szerokiego dotarcia z przekazem dotyczącym profilaktyki nowotworów jamy ustnej do lekarzy dentystów, higienistek stomatologicznych oraz przedstawicieli branży medycznej.
Małgorzata Nowak-Niedźwiedzka, prezes Fundacji „Z uśmiechem przez życie”, podkreśliła, że akcja #CzujniOnkologicznie jest realizowana podczas Targów KRAKDENT® od wielu lat i systematycznie zwiększa świadomość środowiska stomatologicznego dotyczącą znaczenia czujności onkologicznej. W jej ocenie coraz więcej lekarzy dentystów dostrzega konieczność regularnego badania pacjentów pod kątem obecności podejrzanych zmian w jamie ustnej.
Źródła:
KRAKDENT – akcja #CzujniOnkologicznie
Podsumowanie akcji podczas Targów KRAKDENT® 2026
National Cancer Institute – Oral Cancer Prevention
World Health Organization – Oral Health
Nowy Gabinet Stomatologiczny:
Więcej ciekawych artykułów w "Nowy Gabinet Stomatologiczny" – zamów prenumeratę lub kup prenumeratę w naszym sklepie.
FAQ
Czym jest czujność onkologiczna w stomatologii?
Czujność onkologiczna w stomatologii oznacza dokładne badanie jamy ustnej pod kątem zmian nowotworowych i przednowotworowych podczas każdej wizyty pacjenta u lekarza dentysty lub higienistki stomatologicznej.
Jakie zmiany w jamie ustnej mogą mieć charakter przednowotworowy?
Do zmian wymagających szczególnej uwagi należą m.in. leukoplakia, hiperkeratoza, przewlekłe owrzodzenia, przebarwienia, liszaje oraz zmiany związane z zakażeniem wirusem HPV.
Dlaczego nowotwory jamy ustnej są często wykrywane późno?
Nowotwory jamy ustnej rozwijają się często w trudno dostępnych miejscach, takich jak boczna powierzchnia języka czy zachyłki błony śluzowej, dlatego mogą pozostawać niezauważone przez długi czas.
Jaką rolę odgrywają higienistki stomatologiczne w profilaktyce onkologicznej?
Higienistki stomatologiczne regularnie oceniają stan tkanek miękkich jamy ustnej podczas wizyt profilaktycznych i często jako pierwsze zauważają niepokojące zmiany wymagające dalszej diagnostyki.
Dlaczego regularne badanie jamy ustnej ma znaczenie onkologiczne?
Regularne badania pozwalają wykrywać zmiany nowotworowe i przednowotworowe na wczesnym etapie, co zwiększa skuteczność leczenia i poprawia rokowanie pacjentów.
