Przegląd doniesień stomatologicznych - wrzesień 2026

Opis przypadku przedstawia pierwsze kliniczne zastosowanie autonomicznego robota stomatologicznego do małoinwazyjnej resekcji złożonego zębiaka u 16-letniej pacjentki. Autorzy wskazują, że praca wypełnia lukę w piśmiennictwie dotyczącą wykorzystania autonomicznych systemów robotycznych w chirurgicznym leczeniu tego typu zmian.

Odontomy są powszechnie uznawane za hamartomy lub wady rozwojowe tkanek zęba. Według klasyfikacji Światowej Organizacji Zdrowia wyróżnia się odontomy złożone oraz złożone mieszane, klasyfikowane na podstawie organizacji tkanek zęba. Zębiaki złożone charakteryzują się obecnością licznych drobnych struktur zębopochodnych o zróżnicowanej morfologii. Pomimo dobrego rokowania i niewielkiego ryzyka nawrotu po leczeniu chirurgicznym, ich usunięcie pozostaje procedurą wymagającą – głównie z uwagi na trudności w precyzyjnej lokalizacji zmiany, ryzyko rozległego urazu tkanek oraz wysokie wymagania techniczne stawiane operatorowi. Technologia robotyczna stanowi wyjątkowo obiecujące podejście do pokonania ludzkich ograniczeń fizycznych. Zdaniem autorów zastosowanie technologii robotycznej może ograniczyć część tych trudności, zwiększając precyzję zabiegu oraz zmniejszając jego inwazyjność. Wcześniej wykorzystanie tej technologii w małoinwazyjnej resekcji zębiaków nie było udokumentowane.

Badanie kliniczne oraz tomografia komputerowa wiązki stożkowej wykazały zatrzymanie drugiego zęba trzonowego mlecznego, wrodzony brak pierwszego przedtrzonowca oraz obecność złożonego zębiaka po prawej stronie żuchwy. Badania żywotności miazgi sąsiadujących zębów wykazały prawidłowe wyniki.

Do zabiegu wykorzystano system YakeBot Dental Surgery Robot, obejmujący optyczny system śledzenia, ramię robotyczne, kątnicę implantologiczną oraz oprogramowanie do planowania zabiegu i nawigacji. Dane z tomografii komputerowej oraz skanu wewnątrzustnego zostały scalone w celu przygotowania trójwymiarowego planu operacyjnego.

Dane w formacie DICOM z badania CBCT oraz dane stereolitograficzne ze skanera wewnątrzustnego zaimportowano i scalono w oprogramowaniu Dental Navi. Pozwoliło to na precyzyjne określenie rozmiaru i lokalizacji zębiaka oraz relacji przestrzennej względem sąsiednich struktur anatomicznych. Został utworzony wirtualny plan chirurgiczny. Określono tor osteotomii dla każdego celu, co obejmowało specyfikację przestrzenną współrzędnych, punktów początkowych i końcowych, głębokości nawiertu, kąta nachylenia oraz sekwencji wykorzystania poszczególnych rodzajów wierteł. Podczas zabiegu system zapewniał nawigację w czasie rzeczywistym oraz kontrolę głębokości i parametrów pracy. Chirurg uruchomił i kontrolował ramię robota, które automatycznie się pozycjonowało w odniesieniu do planu operacji. Parametry prędkości i siły wiercenia były precyzyjnie wyświetlane podczas procedury, a wiertło automatycznie się cofało w momencie osiągnięcia wcześniej ustalonej głębokości. Robot samodzielnie wykonał osteotomię oraz podzielił zmianę, natomiast końcowe wyłuszczenie zębiaka i jego torebki przeprowadzono ręcznie. Badanie pooperacyjne potwierdziło całkowite usunięcie zmiany, a kontrola po miesiącu wykazała prawidłowe gojenie oraz zachowaną żywotność miazgi sąsiadujących zębów.

Autorzy podkreślają, że przedstawiony przypadek potwierdza techniczną możliwość wykorzystania autonomicznego robota podczas małoinwazyjnej resekcji zębiaków. Zastosowanie tej technologii może zwiększyć precyzję zabiegu, ograniczyć uraz tkanek oraz poprawić powtarzalność procedury, szczególnie w przypadku zmian zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie istotnych struktur anatomicznych.

Celem badania była analiza sposobu postrzegania higieny jamy ustnej u pacjentów leczonych aparatami stałymi oraz ocena różnic pomiędzy nastolatkami, ich rodzicami lub opiekunami oraz studentami stomatologii z wykorzystaniem technologii śledzenia ruchów gałek ocznych.

Autorzy podkreślają, że utrzymanie prawidłowej higieny jamy ustnej podczas leczenia ortodontycznego ma kluczowe znaczenie dla ograniczenia ryzyka powikłań. Niestety pacjenci mogą początkowo doświadczyć pewnych niedogodności związanych z leczeniem MBA, na przykład uczucia niepewności, chęci ukrycia swoich zębów, a nawet wstydu. To niezadowolenie może odzwierciedlać się w zachowaniach higienicznych, skutkując rzadszym szczotkowaniem, zmniejszoną pilnością i uwagą poświęcaną higienie. Noszenie aparatów ortodontycznych wiąże się z wizytami u ortodonty, a czasami nawet z bolesnym leczeniem, dlatego pacjenci są mniej skłonni do spędzania większej ilości czasu na niezbędnej dbałości o zęby i aparat.

Współczesne cyfrowe techniki pomiaru okulometrycznego, w szczególności metody eyetrackingu, są coraz częściej stosowane w badaniach medycznych i psychologicznych, a także marketingowych, informatycznych i robotycznych. Do badania włączono 56 osób niebędących ekspertami, w tym 28 nastolatków w wieku od 12 do 17 lat oraz 28 rodziców lub opiekunów prawnych. Grupę ekspercką stanowiło 30 studentów stomatologii. Aby zostać uwzględnionym w badaniu, każdy uczestnik z obu grup musiał być w ogólnym dobrym zdrowiu i mieć prawidłowy wzrok. Uczestnicy oceniali losowo prezentowane fotografie przednich zębów pacjentów leczonych aparatami stałymi, wykonane zarówno po zastosowaniu środka wybarwiającego płytkę nazębną, jak i bez jego użycia. W trakcie oceny rejestrowano ruchy gałek ocznych metodą eyetrackingu.

Badanie wykazało istotne różnice zarówno w charakterystyce ruchów gałek ocznych (więcej ruchów) podczas analizy obrazów, jak i w ocenie poziomu higieny jamy ustnej. Zastosowanie środka wybarwiającego płytkę nazębną powodowało bardziej szczegółową analizę obrazów we wszystkich badanych grupach. Fotografie niewybarwione prowadziły natomiast do wyraźnie korzystniejszej oceny higieny jamy ustnej.

Autorzy przywołują również wyniki wcześniejszego badania Mensi i wsp., które wykazało, że wykorzystanie preparatu wybarwiającego podczas profesjonalnego usuwania płytki nazębnej pozwala uzyskać około 60 proc. większą redukcję płytki w porównaniu z procedurą wykonywaną bez zastosowania barwnika diagnostycznego.

Największą trafność ocen wykazali studenci stomatologii, którzy analizowali fotografie szybciej niż pozostali uczestnicy badania. Rodzice oceniali poziom higieny bardziej rygorystycznie niż nastolatki, natomiast młodzież częściej formułowała oceny bardziej pobłażliwe. Autorzy zaobserwowali również zależność pomiędzy rzeczywistym poziomem higieny jamy ustnej a sposobem jej postrzegania przez uczestników badania.

Artykuł przedstawia porównanie skuteczności różnych rodzajów szczoteczek elektrycznych względem siebie oraz względem szczoteczek manualnych. Celem metaanalizy sieciowej była ocena skuteczności różnych technologii szczoteczek elektrycznych w redukcji płytki nazębnej oraz zapalenia dziąseł.

Wstępne przeszukiwanie baz danych przyniosło 1852 wyniki. Ostatecznie kryteria włączenia spełniło 19 randomizowanych badań kontrolowanych (RCT), porównujących szczoteczki elektryczne (oscylacyjno- -rotacyjne, soniczne, ultradźwiękowe oraz inne technologie) ze szczoteczkami manualnymi. Badania zostały włączone do syntezy ilościowej. Analiza objęła publikacje z okresu od 1996 r. do czerwca 2025 r. i uwzględniała zróżnicowane populacje, w tym zdrowych dorosłych, dzieci, osoby starsze oraz pacjentów ortodontycznych. Liczebność badanych grup wynosiła od 23 do 150 uczestników.

Wyniki wykazały, że wszystkie rodzaje szczoteczek elektrycznych były skuteczniejsze od szczoteczek manualnych zarówno w usuwaniu płytki nazębnej, jak i w ograniczaniu zapalenia dziąseł. Najwyższą skuteczność osiągnęły szczoteczki wykorzystujące technologię oscylacyjno- rotacyjną, które uzyskały najwyższy wynik w rankingu SUCRA (89,2 proc. dla redukcji płytki nazębnej oraz 86,5 proc. dla redukcji zapalenia dziąseł). Drugie miejsce zajęły szczoteczki soniczne, następnie ultradźwiękowe, pozostałe technologie elektryczne, a na końcu szczoteczki manualne.

Autorzy zwracają uwagę, że przewaga szczoteczek oscylacyjno- rotacyjnych może wynikać z ich trójwymiarowego ruchu czyszczącego, który skuteczniej usuwa biofilm bakteryjny z powierzchni zębów, szczególnie w okolicy brzegu dziąsłowego oraz w przestrzeniach trudno dostępnych dla tradycyjnego szczotkowania. Z kolei wymiatający ruch szczoteczek sonicznych oraz aktywność mikroprzepływowa szczoteczek ultradźwiękowych, choć skuteczne, mogą być mniej wydajne w mechanicznym usuwaniu silnie przylegającej płytki nazębnej z anatomicznie trudno dostępnych miejsc. Autorzy podkreślają jednak, że bezpośrednie porównania poszczególnych technologii elektrycznych są ograniczone, ponieważ przeprowadzono zaledwie dwa badania zestawiające szczoteczki oscylacyjno-rotacyjne ze szczoteczkami sonicznymi. Ponadto dowody dotyczące „innych technologii” są szczególnie skąpe, dlatego przedstawiony ranking należy traktować jako wstępne porównanie dostępnych metod utrzymania higieny jamy ustnej.

Analiza korzyści wynikających ze stosowania szczoteczek elektrycznych wykazała szczególnie korzystne efekty u pacjentów ortodontycznych oraz u dzieci w porównaniu ze szczoteczkami manualnymi. Ze względu na ograniczoną liczbę badań w poszczególnych podgrupach (na przykład jedynie trzy badania wśród pacjentów ortodontycznych) uzyskane wyniki należy interpretować jako hipotezy wymagające dalszej weryfikacji, a nie jako jednoznaczne dowody.

Dzieciom często brakuje sprawności manualnej oraz trwałej motywacji niezbędnych do systematycznego i dokładnego szczotkowania zębów, co może utrudniać utrzymanie prawidłowej higieny jamy ustnej. Szczoteczka elektryczna z technologią oscylacyjno-rotacyjną może częściowo kompensować ograniczenia związane z techniką szczotkowania, zapewniając bardziej standaryzowany sposób oczyszczania zębów. Może to przyczynić się do skuteczniejszej kontroli płytki nazębnej oraz sprzyjać kształtowaniu prawidłowych nawyków higienicznych, dzięki większej efektywności i atrakcyjności codziennej higieny jamy ustnej.

U starszych pacjentów czynniki, takie jak osłabiona siła chwytu, ograniczenia wynikające z choroby zwyrodnieniowej stawów, pogorszenie funkcji poznawczych czy zaburzenia widzenia, mogą utrudniać prawidłowe korzystanie ze szczoteczki do zębów. W związku z tym rekomendacja zastosowania zaawansowanej technologicznie szczoteczki powinna stanowić element szerszej, zindywidualizowanej oceny pacjenta, ponieważ szczoteczka elektryczna nie zawsze będzie optymalnym rozwiązaniem. Skuteczność higieny jamy ustnej może zależeć od właściwego doboru urządzenia, odpowiedniego instruktażu jego stosowania, wsparcia opiekuna lub zastosowania pomocy ułatwiających prawidłowe użytkowanie. Autorzy podkreślają, że wybór konkretnej technologii powinien być dostosowany do możliwości pacjenta oraz dostępnego systemu wsparcia.

Autor:

Hanna Pużyńska

studentka kierunku lekarsko-dentystycznego

Studentka kierunku lekarsko-dentystycznego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

Zobacz wszystkie artykuły autora - ta opcja może wymagać zalogowania na stronie

Publikacja

Artykuł opublikowany w numerze 5/2026 magazynu Nowy Gabinet Stomatologiczny

Zobacz pełny spis treści Bądź na bieżąco zamów Dentoletter