Przedoperacyjne płukanie jamy ustnej 0,2% chlorheksydyną może znacząco ograniczać ryzyko zakażeń miejsca operowanego, skracać hospitalizację i zmniejszać częstość pooperacyjnego bólu gardła – wynika z randomizowanego badania opublikowanego 15 sierpnia 2026 roku na łamach „BMJ Global Health”. Indyjski zespół badawczy wykazał, że prosta, nieantybiotykowa strategia profilaktyczna może być praktycznym uzupełnieniem standardowych protokołów okołooperacyjnych. Czy płukanie jamy ustnej chlorheksydyną powinno stać się rutynowym elementem przygotowania do zabiegów chirurgicznych?
- Płukanie jamy ustnej 0,2% chlorheksydyną przed operacją zmniejszyło częstość zakażeń miejsca operowanego z 21,93% do 4,39% oraz zredukowało pooperacyjny ból gardła z 47,37% do 18,42% w porównaniu z grupą kontrolną stosującą sól fizjologiczną.
- Dodatnie posiewy bakteryjne po operacji uzyskano u 21,05% pacjentów w grupie chlorheksydyny wobec 62,28% w grupie kontrolnej, co wskazuje na istotne ograniczenie kolonizacji bakteryjnej.
- Badanie objęło 228 pacjentów poddawanych operacjom w obrębie jamy brzusznej, a jego wyniki sugerują, że chlorheksydyna może stanowić skuteczne i tanie uzupełnienie profilaktyki okołooperacyjnej.
Chlorheksydyna – mechanizm działania i kontekst kliniczny
Jama ustna stanowi złożony ekosystem, w którym bytują liczne potencjalnie patogenne drobnoustroje oraz mediatory stanu zapalnego. Nieprawidłowa higiena jamy ustnej prowadzi do gromadzenia płytki nazębnej i tworzenia biofilmu, który może być rezerwuarem bakterii odpowiedzialnych za infekcje układu oddechowego i zakażenia pooperacyjne. Podczas znieczulenia ogólnego naturalne mechanizmy obronne, takie jak odruch kaszlowy czy oczyszczanie śluzowo-rzęskowe, ulegają osłabieniu, co zwiększa ryzyko aspiracji i przedostawania się drobnoustrojów do krwiobiegu. Antybiotyki podawane profilaktycznie mają ograniczoną skuteczność wobec bakterii znajdujących się w biofilmie płytki nazębnej, dlatego coraz większe zainteresowanie budzą nieantybiotykowe strategie profilaktyczne ukierunkowane na redukcję obciążenia mikrobiologicznego jamy ustnej.
Badanie kliniczne – metodologia i wyniki
Naukowcy z Indii przeprowadzili randomizowane, kontrolowane badanie z podwójnie ślepą próbą, obejmujące 228 pacjentów zakwalifikowanych do operacji chirurgicznych w obrębie jamy brzusznej. Pacjentów podzielono losowo na dwie grupy po 114 osób. Grupa interwencyjna otrzymywała 10 ml płynu zawierającego 0,2% chlorheksydyny, którą płukała jamę ustną przez 30 sekund. Grupa kontrolna stosowała taką samą ilość soli fizjologicznej. Obie grupy wykonywały płukanie dwukrotnie przed operacją, a roztwory umieszczono w identycznych, nieoznaczonych butelkach, co zapewniło zaślepienie zarówno pacjentów, jak i personelu. Oceniano występowanie po operacji bólu gardła, gorączki, zapalenia płuc, zakażeń miejsca operowanego oraz długość hospitalizacji. Analizowano również wyniki posiewów mikrobiologicznych, morfologii krwi, stężenia białka C-reaktywnego (CRP) oraz badania radiologiczne klatki piersiowej.
Wyniki – istotna redukcja powikłań i kosztów leczenia
Pooperacyjny ból gardła wystąpił u 18,42% pacjentów stosujących chlorheksydynę, podczas gdy w grupie kontrolnej odsetek ten wyniósł 47,37%. Dodatnie posiewy bakteryjne uzyskano odpowiednio u 21,05% i 62,28% pacjentów. Najbardziej znaczącą różnicę zaobserwowano w odniesieniu do zakażeń miejsca operowanego – w grupie chlorheksydyny wystąpiły one u 4,39% pacjentów, wobec 21,93% w grupie kontrolnej. Badanie wykazało również istotne skrócenie długości hospitalizacji w grupie interwencyjnej. Autorzy podkreślają, że chlorheksydyna może stanowić praktyczne, tanie i skuteczne uzupełnienie obecnych strategii zapobiegania zakażeniom w okresie okołooperacyjnym, zwłaszcza w kontekście narastającej oporności na antybiotyki.
Chlorheksydyna przed operacją – prosta metoda redukcji zakażeń
Więcej ciekawych artykułów w "Nowy Gabinet Stomatologiczny" – zamów prenumeratę lub kup prenumeratę w naszym sklepie.
