Eksperci Światowej Federacji Dentystycznej (FDI) apelują, aby opieka stomatologiczna dla uchodźców przestała być traktowana jako świadczenie dodatkowe, a stała się integralnym elementem kompleksowej pomocy humanitarnej. Organizacja podkreśla, że proste działania profilaktyczne i edukacyjne, wdrażane w ramach istniejących programów, mogą przynieść wymierne korzyści zdrowotne przy stosunkowo niewielkich nakładach. Czy zdrowie jamy ustnej w końcu przestanie być pomijanym obszarem w opiece nad osobami przymusowo przesiedlonymi?
- Opieka stomatologiczna dla uchodźców jest często pomijana w działaniach humanitarnych, mimo że choroby jamy ustnej powodują ból, infekcje i pogorszenie jakości życia.
- FDI postuluje włączenie profilaktyki i edukacji higienicznej do istniejących programów pomocy, a nie tworzenie odrębnych, kosztownych struktur.
- W sierpniu 2026 roku FDI zacieśniła współpracę z UNHCR podczas globalnego webinaru, którego celem jest wypracowanie praktycznych rozwiązań dla integracji opieki stomatologicznej z podstawową opieką zdrowotną dla uchodźców.
Zdrowie jamy ustnej w kryzysie humanitarnym – pomijany problem
Zapewnienie schronienia, żywności i dostępu do podstawowej opieki medycznej to najpilniejsze potrzeby osób zmuszonych do opuszczenia swoich domów z powodu konfliktów zbrojnych, prześladowań lub katastrof naturalnych. W obliczu kryzysu zdrowie jamy ustnej, mimo że ma kluczowe znaczenie dla ogólnego dobrostanu, regularnie schodzi na dalszy plan. Jak podkreśla Światowa Federacja Dentystyczna (FDI), sytuacja ta wymaga pilnej zmiany myślenia. Organizacja jednoznacznie wskazuje, że opieka stomatologiczna nie powinna być traktowana jako świadczenie dodatkowe czy luksusowe, ale jako nieodzowny element kompleksowej opieki zdrowotnej nad uchodźcami i osobami przymusowo przesiedlonymi. Problem jest szczególnie palący, jeśli weźmie się pod uwagę skalę zjawiska – według danych UNHCR, globalna populacja uchodźców sięgnęła 36,4 miliona w połowie 2023 roku, co oznacza podwojenie w ciągu zaledwie siedmiu lat.
Profilaktyka i edukacja kluczem do sukcesu
Poprawa zdrowia jamy ustnej uchodźców nie wymaga wyłącznie budowy nowych gabinetów stomatologicznych. FDI zwraca uwagę, że równie ważne, a przy tym bardziej efektywne kosztowo, jest włączenie profilaktyki i edukacji do działań już prowadzonych w ramach pomocy humanitarnej. Upowszechnianie zasad prawidłowej higieny jamy ustnej, zapewnienie dostępu do szczoteczek i past z fluorem, edukacja rodziców oraz wczesne rozpoznawanie problemów stomatologicznych mogą przynieść wymierne korzyści zdrowotne przy stosunkowo niewielkich nakładach finansowych. Organizacja podkreśla, że proste, niskokosztowe interwencje, takie jak promocja zdrowia jamy ustnej, nadzorowane szczotkowanie zębów i wczesna profilaktyka, mogą być z powodzeniem integrowane z istniejącymi programami humanitarnymi, jednocześnie poprawiając ich efektywność. Eksperci podkreślają również potrzebę lepszej integracji opieki stomatologicznej z podstawową opieką zdrowotną. Oznacza to, że kwestie związane ze zdrowiem jamy ustnej powinny być uwzględniane podczas rutynowych konsultacji medycznych, programów zdrowia matki i dziecka czy działań profilaktycznych prowadzonych w społecznościach uchodźczych. Takie podejście pozwala wcześniej rozpoznawać problemy, kierować pacjentów do odpowiednich specjalistów oraz skuteczniej wykorzystywać ograniczone zasoby systemu ochrony zdrowia.
Współpraca FDI z UNHCR – nowy rozdział w opiece nad uchodźcami
FDI konsekwentnie dąży do zwiększenia świadomości na temat problemów stomatologicznych wśród osób przymusowo przesiedlonych. W sierpniu 2026 roku organizacja zrobiła kolejny krok naprzód, zacieśniając współpracę z Biurem Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców (UNHCR) podczas globalnego webinaru. W spotkaniu wzięli udział pracownicy UNHCR z całego świata, którzy na co dzień pracują w warunkach kryzysów humanitarnych. Webinar poświęcono praktycznym, opartym na dowodach sposobom na uczynienie opieki stomatologicznej integralną częścią kompleksowej opieki zdrowotnej nad uchodźcami. Dr Elham Kateeb, członkini zespołu projektu FDI ds. zdrowia jamy ustnej uchodźców, podkreśliła, że choroby jamy ustnej należą do najbardziej zaniedbanych problemów zdrowotnych dotykających populacje przesiedleńcze. Powodują one znaczny ból, infekcje, problemy żywieniowe i obniżają jakość życia, a mimo to często są nieobecne w programach zdrowotnych organizacji humanitarnych. Podczas webinaru uczestnicy wymieniali się doświadczeniami z różnych kontekstów humanitarnych i dyskutowali o wyzwaniach oraz priorytetach na przyszłość. Kluczowym przesłaniem było to, że poprawa zdrowia jamy ustnej uchodźców nie wymaga tworzenia równoległych programów stomatologicznych. Zamiast tego, integracja opieki stomatologicznej z istniejącymi programami podstawowej opieki zdrowotnej, zdrowia matki i dziecka, żywienia i zdrowia szkolnego oferuje praktyczne, zrównoważone i opłacalne podejście, które wzmacnia cały system opieki zdrowotnej w sytuacjach kryzysowych. Partnerstwo to ma na celu nie tylko zwiększenie świadomości, ale również wspieranie konkretnych działań umożliwiających włączenie opieki stomatologicznej do szerszych programów ochrony zdrowia realizowanych w warunkach kryzysów humanitarnych.
Opieka stomatologiczna dla uchodźców
Więcej ciekawych artykułów w "Nowy Gabinet Stomatologiczny" – zamów prenumeratę lub kup prenumeratę w naszym sklepie.
