Krótkotrwałe stosowanie płukanek zawierających chlorheksydynę lub oktenidynę nie powodowało klinicznie istotnego wzrostu ciśnienia tętniczego w randomizowanym badaniu z udziałem 90 pacjentów z zapaleniem dziąseł. Oba antyseptyki skutecznie ograniczały płytkę nazębną i liczbę bakterii w ślinie, a oktenidyna wiązała się z mniejszą liczbą działań niepożądanych.
- W randomizowanym badaniu klinicznym uczestniczyło 90 osób z zapaleniem dziąseł.
- Porównano płukanki zawierające 0,2% chlorheksydyny i 0,1% oktenidyny z 2-procentowym roztworem soli.
- Po 21 dniach stosowania antyseptyków poprawiły się parametry kliniczne dziąseł, a liczba bakterii w ślinie zmniejszyła się o ponad 92%.
- Nie stwierdzono klinicznie istotnych zmian ciśnienia tętniczego, ale badanie nie oceniało skutków długotrwałego stosowania preparatów.
Dlaczego płukanki mogą wpływać na ciśnienie tętnicze?
Zależność między mikrobiotą jamy ustnej a regulacją ciśnienia tętniczego jest przedmiotem badań od kilku lat. Szczególne zainteresowanie budzą bakterie uczestniczące w przemianie azotanów do azotynów, które mogą następnie brać udział w powstawaniu tlenku azotu. Tlenek azotu jest ważnym związkiem regulującym napięcie naczyń krwionośnych. Ograniczenie aktywności bakterii uczestniczących w szlaku azotanowo-azotynowym może potencjalnie wpływać na jego biodostępność.
Z tego powodu pojawiły się pytania, czy regularne stosowanie silnych antyseptyków w jamie ustnej może niekorzystnie oddziaływać na ciśnienie tętnicze.
Randomizowane badanie 90 pacjentów
Zespół naukowców z Dr. R. Ahmed Dental College and Hospital w Kalkucie przeprowadził randomizowane badanie kliniczne z równoległymi grupami. Wyniki opublikowano 12 października 2026 roku w czasopiśmie „Oral Diseases”. Do badania zakwalifikowano 90 osób z zapaleniem dziąseł. Uczestników losowo przydzielono do trzech równolicznych grup. Przez 21 dni stosowali po 10 ml jednego z preparatów: płukanki zawierającej 0,2% chlorheksydyny, płukanki z 0,1% oktenidyną albo 2-procentowego roztworu soli stanowiącego kontrolę.
Oceniano wskaźniki kliniczne, liczbę bakterii w ślinie, stężenie azotanów w ślinie, działania niepożądane oraz wartości ciśnienia tętniczego. Całkowita obserwacja trwała 42 dni.
Chlorheksydyna i oktenidyna – wyniki porównania
Po zakończeniu 21-dniowego okresu stosowania płukanek antyseptycznych badacze stwierdzili poprawę ocenianych parametrów klinicznych o 29–52%. Liczba bakterii w ślinie zmniejszyła się o ponad 92%. W grupie stosującej roztwór soli nie zaobserwowano porównywalnej poprawy. Skuteczność obu antyseptyków była zbliżona. Jednocześnie stosowanie oktenidyny wiązało się z mniejszą liczbą zgłoszonych działań niepożądanych niż stosowanie chlorheksydyny.
Badacze odnotowali również zmiany stężenia azotanów w ślinie, co potwierdza, że stosowanie antyseptyków może wpływać na elementy szlaku metabolicznego związanego z produkcją tlenku azotu.
Czy ciśnienie tętnicze wzrosło?
Niewielki wzrost ciśnienia skurczowego wystąpił we wszystkich trzech grupach. Autorzy uznali jednak, że zmiany nie miały znaczenia klinicznego. W grupach stosujących chlorheksydynę i oktenidynę zaobserwowano także przejściowy wzrost ciśnienia tętna, czyli różnicy między ciśnieniem skurczowym a rozkurczowym. Parametr ten powrócił do wartości wyjściowych do 42. dnia obserwacji.
Wyniki sugerują, że krótkotrwałe stosowanie badanych preparatów nie powodowało istotnych klinicznie zaburzeń ciśnienia tętniczego w ocenianej grupie.
Jak interpretować wyniki w praktyce stomatologicznej?
Badanie dostarcza nowych danych dotyczących bezpieczeństwa krótkotrwałego stosowania chlorheksydyny i oktenidyny u pacjentów z zapaleniem dziąseł. Jego ograniczeniem jest niewielka liczba uczestników oraz stosunkowo krótki czas obserwacji. Wyniki nie pozwalają ocenić konsekwencji wielomiesięcznego lub wieloletniego stosowania płukanek ani ich wpływu na pacjentów z określonymi chorobami układu sercowo-naczyniowego. Nie należy też utożsamiać braku klinicznie istotnego wzrostu ciśnienia w tym badaniu z całkowitym wykluczeniem wpływu antyseptyków na mikrobiotę jamy ustnej i metabolizm tlenku azotu.
Dobór preparatu, jego stężenia oraz czasu stosowania powinien nadal wynikać ze wskazań klinicznych i indywidualnej oceny pacjenta.
Źródła
Płukanki antyseptyczne a ciśnienie tętnicze
Więcej ciekawych artykułów w "Nowy Gabinet Stomatologiczny" – zamów prenumeratę lub kup prenumeratę w naszym sklepie.






