Dekada danych FDI: Higiena jamy ustnej nie wystarczy bez systemowej opieki

• Raport FDI „Ten years of Oral Health Observatory data: Evidence, Impact and the Road Ahead” obejmuje dane ponad 10 tysięcy pacjentów z 12 krajów reprezentujących wszystkie regiony WHO

• Mimo że 79 proc. badanych deklaruje szczotkowanie zębów co najmniej dwa razy dziennie, a 82% stosuje pastę z fluorem, u 62,2% stwierdzono chorobę przyzębia

• Aż 88,6% pacjentów z Chin nie posiada ubezpieczenia stomatologicznego, a co piąty zgłasza się do gabinetu w trybie nagłym

• Obserwatorium Zdrowia Jamy Ustnej FDI, działające od 2014 roku, ujawnia, że opieka stomatologiczna wciąż koncentruje się na interwencjach doraźnych, a nie na długofalowym zarządzaniu ryzykiem

Profesjonalna profilaktyka kluczem do zdrowia jamy ustnej

Z najnowszego raportu Światowej Federacji Dentystycznej (FDI) wynika, że regularne szczotkowanie zębów i stosowanie pasty z fluorem, choć niezbędne, same w sobie nie wystarczają do utrzymania dobrego stanu jamy ustnej. Dokument zatytułowany „Ten years of Oral Health Observatory data: Evidence, Impact and the Road Ahead”, opublikowany 17 lipca 2026 roku, podkreśla, że kluczowe znaczenie mają również dostępność świadczeń stomatologicznych, sposób ich finansowania oraz możliwość korzystania z regularnej profilaktyki.

Obserwatorium Zdrowia Jamy Ustnej – dekada danych z całego świata

Obserwatorium Zdrowia Jamy Ustnej (Oral Health Observatory, OHO) zostało uruchomione przez FDI w 2014 roku z celem stworzenia ujednoliconego systemu gromadzenia porównywalnych danych z podstawowej opieki stomatologicznej. W ciągu dekady zebrano informacje dotyczące ponad 10 tysięcy pacjentów z co najmniej 12 krajów, reprezentujących wszystkie sześć regionów Światowej Organizacji Zdrowia. Raport szczegółowo omawia wyniki z Chin, Kolumbii, Indii, Libanu i Tanzanii, ukazując podobne problemy mimo różnic gospodarczych i odmiennych modeli opieki zdrowotnej.

Jak czytamy na stronie Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego, we wszystkich analizowanych państwach widoczny jest podobny problem. Próchnica i choroby przyzębia mają charakter przewlekły, natomiast opieka stomatologiczna nadal często koncentruje się na pojedynczych interwencjach podejmowanych po wystąpieniu dolegliwości. Dostęp do profilaktyki i długofalowego zarządzania ryzykiem pozostaje niewystarczający w stosunku do potrzeb pacjentów.

Dobre nawyki a rzeczywisty stan uzębienia – rozbieżność

W badanej grupie 79% pacjentów deklarowało szczotkowanie zębów co najmniej dwa razy dziennie, a 82% używało pasty z fluorem. Jednocześnie u 62,2% stwierdzono jedną z postaci choroby przyzębia. Ta rozbieżność skłania autorów raportu do wniosku, że dobre nawyki domowe mogą nie wystarczyć, jeżeli pacjenci mają ograniczony dostęp do profesjonalnej opieki periodontologicznej. Dane zbierane w gabinetach ujawniają nie tylko rozpoznane choroby, ale również ból, trudności w jedzeniu, zaburzenia snu i absencję w pracy.

Raport zwraca szczególną uwagę na znaczenie finansowania opieki stomatologicznej. Ubezpieczenia stomatologicznego nie posiadało 88,6% uczestników z Chin, a co piąty pacjent zgłaszał się do gabinetu w trybie nagłym. Autorzy raportu sugerują, że systemy ochrony zdrowia w wielu krajach nie zapewniają wystarczającego wsparcia dla profilaktyki stomatologicznej, co przekłada się na wysoki odsetek zaawansowanych chorób przyzębia mimo stosunkowo dobrych nawyków higienicznych pacjentów.

Implikacje dla systemów ochrony zdrowia

Raport FDI stanowi istotny głos w dyskusji o kształcie polityki zdrowotnej w zakresie stomatologii. Wskazuje, że skuteczna poprawa stanu zdrowia jamy ustnej wymaga nie tylko edukacji pacjentów, ale przede wszystkim systemowych rozwiązań zapewniających dostęp do regularnej opieki profilaktycznej i periodontologicznej. Dane z Obserwatorium Zdrowia Jamy Ustnej mogą stanowić podstawę do podejmowania decyzji o alokacji środków w ochronie zdrowia oraz do projektowania programów profilaktycznych adresowanych do populacji o największych potrzebach.

Źródła naukowe:

• • FDI World Dental Federation. Ten years of Oral Health Observatory data: Evidence, Impact and the Road Ahead. July 2026. https://www.fdiworlddental.org/10-years-oral-health-observatory-data
  • FDI World Dental Federation. Ten years of patient-reported data provide global insights into oral health, FDI report finds. Press release, 17 July 2026. https://www.fdiworldental.org/ten-years-patient-reported-data-provide-global-insights-oral-health-fdi-report-finds
  • Taylor S, Baker SR, Broomhead T, England R, Mason S, Sereny M, Tsakos G, Williams DM. Standardised Practice-Based Oral Health Data Collection: A Pilot Study in Different Countries. Int Dent J. 2023 Aug;73(4):566-573. doi: 10.1016/j.identj.2023.02.002. Epub 2023 Mar 14. PMID: 36925392; PMCID: PMC10350600.

Autor:

Przemysław Tórz

dziennikarz medyczny

Dziennikarz medyczny specjalizujący się w tematach medycznych: stomatologii, ginekologii oraz polityki zdrowotnej. Na co dzień współpracuje z redakcją magazynu „Nowy Gabinet Stomatologiczny”. Jego teksty cechuje rzetelność oraz umiejętność łączenia wiedzy eksperckiej z aktualnymi wyzwaniami branży medycznej.

Zobacz wszystkie artykuły autora - ta opcja może wymagać zalogowania na stronie

Broomhead T, England R, Mason S, Sereny M, Taylor S, Tsakos G, Williams D, Baker SR. Using Standardised International Oral Health-Related Datasets in 6 Countries. Int Dent J. 2024 Jun;74(3):647-655. doi: 10.1016/j.identj.2024.01.001. Epub 2024 Feb 2. PMID: 38309993; PMCID: PMC11123530.