Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej ocenia, że projektowana zmiana przepisów dotyczących ochrony prawnej funkcjonariuszy publicznych, choć co do kierunku zasadna, nie rozwiązuje problemu bezpieczeństwa lekarzy i innych osób wykonujących zawody medyczne. W ocenie samorządu lekarskiego obowiązujący zakres ochrony lekarzy pozostaje ograniczony, między innymi przez przepisy ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty.
-
Naczelna Rada Lekarska ocenia, że projektowana zmiana przepisów nie zapewni lekarzom wystarczającej ochrony prawnej.
-
Obowiązujący zakres ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych jest w przypadku lekarzy ograniczony przez przepisy ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty.
-
Samorząd lekarski postuluje rozszerzenie ochrony lekarzy i lekarzy dentystów do poziomu przewidzianego dla pielęgniarek i położnych.
-
Naczelna Rada Lekarska apeluje o pilne wdrożenie rozwiązań zwiększających bezpieczeństwo osób wykonujących zawody medyczne, w tym rozszerzenie ochrony na rzeczników odpowiedzialności zawodowej i członków sądów lekarskich.
Projekt zmian oceniony przez samorząd lekarski
Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej zajęło stanowisko po zapoznaniu się z projektem ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz ustawy Kodeks wykroczeń, przekazanym przy piśmie sekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Arkadiusza Myrchy z 15 lipca 2026 roku, oznaczonym znakiem DL-I.40.72.2026.
Samorząd lekarski wskazuje, że projektowana zmiana dotycząca ochrony prawnej przysługującej funkcjonariuszom publicznym jest co do zasady zasadna. Jednocześnie Naczelna Rada Lekarska podkreśla, że samo rozwiązanie zaproponowane w projekcie nie poprawi w wystarczającym stopniu sytuacji lekarzy narażonych na ataki w trakcie wykonywania świadczeń zdrowotnych lub w związku z wykonywaniem zawodu.
Stanowisko to wpisuje się w szersze działania samorządu lekarskiego dotyczące bezpieczeństwa personelu medycznego. Już 10 lipca 2026 roku Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej wskazywało na potrzebę zmiany art. 44 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty w taki sposób, aby zakres ochrony lekarzy i lekarzy dentystów odpowiadał ochronie przewidzianej dla pielęgniarek i położnych.
Zakres ochrony lekarza wynika z art. 44 ustawy
Kluczowe znaczenie dla oceny sytuacji prawnej lekarzy ma art. 44 ustawy z 5 grudnia 1996 roku o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Obowiązujący tekst jednolity tej ustawy został ogłoszony 13 stycznia 2026 roku jako Dz.U. z 2026 roku, poz. 37.
Zgodnie z konstrukcją tego przepisu lekarz korzysta z ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych w określonych sytuacjach związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych. Naczelna Rada Lekarska zwraca uwagę, że zakres ten nie obejmuje wszystkich sytuacji, w których lekarz wykonuje zawód.
Poza przypadkami pomocy doraźnej oraz udzielania świadczeń w sytuacji niebezpieczeństwa utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia, ochrona przysługująca funkcjonariuszowi publicznemu jest związana z wykonywaniem zawodu przez lekarza w podmiocie wykonującym działalność leczniczą, który zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, i z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w tym podmiocie.
W praktyce oznacza to, że zakres ochrony jest powiązany zarówno z rodzajem wykonywanej czynności, jak i miejscem oraz organizacyjnym kontekstem udzielania świadczeń. Nie dotyczy placówek niefinansowanych ze środków publicznych.
Naczelna Rada Lekarska wskazuje na różnicę między zawodami medycznymi
Jednym z zasadniczych argumentów samorządu lekarskiego jest porównanie sytuacji prawnej lekarzy z ochroną przewidzianą dla pielęgniarek i położnych.
Naczelna Rada Lekarska wskazuje, że w przypadku pielęgniarek i położnych ustawodawca przewidział szerszy zakres ochrony prawnej. Samorząd lekarski zwraca uwagę, że rozwiązanie dotyczące tych zawodów nie ogranicza ochrony wyłącznie do wykonywania świadczeń w podmiocie realizującym umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W ocenie Naczelnej Rady Lekarskiej brak analogicznego rozwiązania w odniesieniu do lekarzy i lekarzy dentystów prowadzi do nieuzasadnionego zróżnicowania ochrony prawnej osób wykonujących zawody medyczne. W swoim stanowisku z 10 lipca 2026 roku samorząd postulował, aby art. 44 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty otrzymał brzmienie obejmujące lekarza i lekarza dentystę podczas wykonywania zawodu oraz w związku z wykonywaniem zawodu.
Ochrona przed agresją elementem bezpieczeństwa pacjenta
Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej podkreśla, że problem bezpieczeństwa personelu medycznego nie powinien być rozpatrywany wyłącznie jako kwestia ochrony prawnej osób wykonujących zawód.
„Praca lekarzy i innych osób wykonujących zawody medyczne ratuje życie i chroni zdrowie pacjentów” – wskazuje samorząd lekarski.
W ocenie Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej bezpieczeństwo osób wykonujących zawody medyczne ma bezpośrednie znaczenie dla ciągłości i skuteczności udzielania świadczeń. Jak podkreśla samorząd, bezpieczeństwo personelu podczas wykonywania zawodu decyduje o tym, czy ochrona zdrowia pacjenta może być realizowana skutecznie i bez przerwy.
To stanowisko wpisuje się w szerszą debatę dotyczącą przemocy i agresji wobec personelu medycznego. Naczelna Rada Lekarska wskazywała wcześniej, że osoby wykonujące zawody medyczne powinny korzystać z porównywalnej ochrony prawnej podczas wykonywania czynności zawodowych i w związku z nimi, także w kontekście agresji i hejtu.
NIL apeluje o wdrożenie szerszych rozwiązań
W związku z przygotowaną propozycją zmian w przepisach Kodeksu karnego odnoszących się do funkcjonariuszy publicznych Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej apeluje do Ministra Sprawiedliwości o pilne wdrożenie wszystkich rozwiązań prawnych opracowywanych i dyskutowanych w ramach Zespołu do spraw systemowych działań mających na celu wzmocnienie bezpieczeństwa osób wykonujących zawód medyczny.
Samorząd lekarski traktuje podniesienie standardu ochrony osób wykonujących zawody medyczne jako jedno z kluczowych zadań, które powinny zostać zrealizowane przez władze publiczne.
Istotą postulowanych zmian jest zatem nie tylko reakcja na konkretne przypadki agresji wobec lekarzy, lecz stworzenie systemowych mechanizmów ochrony osób wykonujących zawody medyczne podczas pracy oraz w związku z wykonywaniem obowiązków zawodowych.
Szczególna ochrona także dla rzeczników odpowiedzialności zawodowej i sądów lekarskich
Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej zwraca uwagę również na kolejny obszar wymagający uregulowania. Samorząd oczekuje, że ochrona prawna należna funkcjonariuszom publicznym zostanie rozszerzona także na osoby pełniące funkcje w samorządzie zawodowym lekarzy.
Chodzi przede wszystkim o rzeczników odpowiedzialności zawodowej oraz członków sądów lekarskich. Osoby te uczestniczą w wykonywaniu ustawowych zadań samorządu zawodowego, w tym w postępowaniach dotyczących odpowiedzialności zawodowej lekarzy.
Postulat objęcia ich ochroną należy rozpatrywać w kontekście szerszego podejścia Naczelnej Rady Lekarskiej do bezpieczeństwa osób realizujących zadania związane z wykonywaniem zawodów medycznych i funkcjonowaniem samorządu zawodowego.
Spór dotyczy zakresu ochrony, a nie samej idei jej wzmocnienia
Stanowisko Naczelnej Rady Lekarskiej nie kwestionuje potrzeby zmian dotyczących ochrony prawnej funkcjonariuszy publicznych. Zastrzeżenia dotyczą przede wszystkim tego, czy projektowane przepisy rzeczywiście obejmą lekarzy w sytuacjach, w których są oni narażeni na agresję lub inne formy ataku podczas wykonywania obowiązków zawodowych.
W ocenie samorządu lekarskiego obecny zakres ochrony wynikający z art. 44 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty jest zbyt wąski. Naczelna Rada Lekarska postuluje zatem rozwiązanie systemowe, które nie będzie uzależniało ochrony lekarza od ograniczonego katalogu sytuacji związanych z miejscem i sposobem udzielania świadczeń.
Dla lekarzy i lekarzy dentystów oznacza to, że istotnym elementem dalszego procesu legislacyjnego będzie nie tylko sama zmiana Kodeksu karnego i Kodeksu wykroczeń, lecz także ewentualna nowelizacja art. 44 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. To właśnie ten przepis pozostaje jednym z kluczowych punktów sporu dotyczącego zakresu ochrony prawnej personelu lekarskiego.
Ochrona prawna lekarzy
Więcej ciekawych artykułów w "Nowy Gabinet Stomatologiczny" – zamów prenumeratę lub kup prenumeratę w naszym sklepie.
