Inwestor skontaktował się z nami, gdy znalazł lokal, w którym planował prowadzenie ambulatorium stomatologicznego. Zależało mu na zaprojektowaniu dwóch gabinetów i, w miarę możliwości, osobnej sterylizatorni. Jeden z gabinetów miał być dodatkowo wyposażony w tomograf. Do dyspozycji mieliśmy powierzchnię 57 m².
Informacje podstawowe
Lokal był usytuowany na parterze budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Wejście do niego prowadziło bezpośrednio z poziomu terenu przy budynku. Takie rozwiązanie ułatwiało zapewnienie dostępu do lokalu osobom z niepełnosprawnościami. Przy projektowaniu ambulatorium należy uwzględnić wymagania dotyczące dostępności wejścia oraz pomieszczeń przeznaczonych dla pacjentów, w tym osób z niepełnosprawnościami. Szerokość i wysokość drzwi wejściowych spełniały wymagania określone przepisami. Lokal był narożny, a duże witryny okienne zapewniały doświetlenie światłem dziennym z dwóch stron. Pozwalało to na usytuowanie przy każdej z witryn jednego gabinetu i zapewnienie w nich dostępu do wystarczającej ilości światła dziennego. Gabinety zaplanowano jako pomieszczenia stałej pracy, w których łączny czas przebywania tego samego pracownika przekracza cztery godziny w ciągu doby. Wymaganą ilość światła dziennego należy potwierdzić w projekcie. Lokal sąsiadował z innym lokalem usługowym i z komunikacją wewnętrzną budynku.
Doświetlenie pomieszczeń
Minimalny stosunek powierzchni okien (w świetle ościeżnic) do powierzchni podłogi w pomieszczeniach przeznaczonych na stały pobyt ludzi wynosi 1:8.
Wentylacja
Jedna z kluczowych informacji pozwalających ocenić, czy lokal można dostosować do planowanej funkcji z zachowaniem obowiązujących przepisów, dotyczyła liczby niezależnych kanałów wyprowadzających powietrze z lokalu nad dach budynku oraz wielkości ich przekrojów. W tym przypadku kanały wyrzutowe zostały zaprojektowane jako niezależne i nie łączyły się na żadnym odcinku z instalacjami pozostałych części budynku. Projektant wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej potwierdził, że ich przekroje będą wystarczające dla założonego przez inwestora programu funkcjonalnego. Czerpnia powietrza miała być zamontowana w kwaterze okiennej nad drzwiami. Wysokość lokalu wynosząca 4,3 m od podłogi do stropu zapewniała wystarczającą przestrzeń na umieszczenie nad sufitem podwieszonym centrali wentylacyjnej i poprowadzenie kanałów wentylacji mechanicznej.
Instalacje wodno-kanalizacyjne
Przewidziano możliwość podłączenia instalacji kanalizacyjnej lokalu do jednego pionu, umieszczonego w szachcie instalacyjnym znajdującym się między lokalem a komunikacją wewnętrzną budynku. Na etapie projektu układu funkcjonalnego należało mieć na uwadze to, że miska ustępowa i pompy ssące muszą być usytuowane jak najbliżej tego pionu. Ze względu na konieczność odprowadzenia ścieków ze wszystkich projektowanych przyborów i urządzeń w placówce (umywalek, unitów, zlewozmywaków), z zachowaniem wymaganych spadków podejść, zakładaliśmy, że niezbędne będzie przeprowadzenie instalacji kanalizacyjnej przez strop na kondygnację poniżej lokalu i podłączenie jej tam do istniejących poziomów kanalizacyjnych. Uzyskaliśmy potwierdzenie administratora budynku, że takie prace będą możliwe do wykonania.
Program funkcjonalny
Program funkcjonalny inwestora zakładał stworzenie dwóch niezależnych gabinetów stomatologicznych. Jeden z nich miał być dodatkowo wyposażony w tomograf. Sterylizatornia zorganizowana w osobnym pomieszczeniu nie była priorytetem, ale inwestor zdawał sobie sprawę z zalet takiego rozwiązania. Przepisy dopuszczają wydzielenie miejsca do sterylizacji w gabinecie diagnostyczno-zabiegowym, pod warunkiem spełnienia określonych wymagań. Zdecydowanie wygodniejsze jest jednak przeznaczenie na ten cel osobnego pomieszczenia. Unika się dzięki temu konieczności zapewnienia rozdziału czasowego między przyjmowaniem pacjentów w gabinecie a przeprowadzaniem w nim sterylizacji.
Strefowanie powierzchni
Wejście do lokalu, lokalizacja pionu kanalizacyjnego i rozmieszczenie okien wyznaczyły wyraźny podział przestrzeni na poszczególne strefy. Przy oknach zaplanowaliśmy gabinety, wymagające doświetlenia światłem dziennym, przy pionie kanalizacyjnym toaletę i pomieszczenie z pompami ssącymi, a przy wejściu – część poczekalni z ladą rejestracji.
Wariant 1
Poczekalnia
Drzwi wejściowe prowadzą bezpośrednio do poczekalni z ladą rejestracji i miejscami siedzącymi dla pacjentów. Nad drzwiami wisi kurtyna powietrzna. Na prawo od wejścia zaprojektowałam niewielką szafę na okrycia wierzchnie pacjentów. Przy ladzie rejestracji w zabudowie meblowej umieszczona jest rozdzielnica lokalu, a nad nią szafa RACK.
Gabinet stomatologiczny 1
W gabinecie nr 1 unit stoi bokiem do okna. Biurko lekarza z komputerem i krzesłem dla pacjenta umieściłam w pobliżu drzwi i tak, by lekarz miał do niego łatwy dostęp. Szafki dolne z blatem roboczym i umywalką oraz szafki górne znajdują się za zagłówkiem fotela unitu. Aparat punktowy RTG zamontowany jest na unicie. Tomograf stoi w rogu pomieszczenia, oddzielony ścianą z warstwą ołowiu od biurka lekarza. Ewentualne dodatkowe osłony chroniące okno przed promieniowaniem powinny być wykonane zgodnie z projektem osłon rentgenowskich.
Gabinet stomatologiczny 2
W drugim gabinecie unit także stoi bokiem do okna, a szafki dolne z blatem roboczym i umywalką oraz szafki górne znajdują się za zagłówkiem fotela unitu. Biurko lekarza usytuowałam na lewo od drzwi. Zarówno lekarz, jak i pacjent mają zapewnione bezpośrednie dojście do unitu. Aparat punktowy RTG zamontowany jest na unicie.
Sterylizatornia
Sterylizatornia sąsiaduje z gabinetem nr 2. Ze względu na brak doświetlenia pomieszczenia światłem dziennym jest w nim możliwa tylko praca czasowa (łączny czas przebywania tego samego pracownika do 4 godzin w ciągu doby). Ciąg technologiczny sterylizacji rozpoczyna się na lewo od wejścia odcinkiem materiałów skażonych, dalej znajdują się odcinek mycia i dezynfekcji (ze zlewem dwukomorowym), zgrzewarka, autoklaw oraz odcinek materiałów sterylnych. Umywalka zamontowana poza ciągiem sterylizacyjnym pełni funkcję stanowiska higieny rąk.
Możliwości adaptacji
O możliwościach adaptacji lokalu decyduje nie tylko jego metraż, lecz także układ okien, pionów kanalizacyjnych i kanałów wentylacyjnych.
Pomieszczenie socjalne
Pomieszczenie socjalne, pełniące także funkcję szatni personelu, usytuowałam między gabinetem nr 1 a toaletą. Na prawo od drzwi stoją szafki dwudzielne pracowników, a w głębi pomieszczenia zaprojektowałam zabudowę kuchenną, przeznaczoną do przyrządzania posiłków (z lodówką podblatową, zlewozmywakiem, umywalką i szafkami górnymi) oraz odcinek blatu do ich higienicznego spożywania. W pomieszczeniu socjalnym w zabudowie meblowej umieściłam także dwa kompresory zblokowane pionowo. Szafa ta powinna być wyizolowana akustycznie (dopuszczalny poziom hałasu: 35 dB) i mieć zapewnione doprowadzenie świeżego powietrza do urządzeń.
WC pacjentów i personelu oraz osób z niepełnosprawnościami
Wspólna toaleta pacjentów i personelu jest przystosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Zapewniono tu miejsce manewrowe dla wózka inwalidzkiego o wymiarach 1,5 m × 1,5 m poza obrysem urządzeń stanowiących wyposażenie pomieszczenia. Umywalkę ze zintegrowanymi uchwytami umożliwiającymi podjechanie pod nią wózkiem inwalidzkim, umieściłam przy wejściu, a miskę ustępową z pochwytami pozwalającymi na transfer z wózka inwalidzkiego – w głębi toalety, obok pionu kanalizacyjnego.
Magazyn odpadów/ pomieszczenie porządkowe
Do magazynu odpadów, pełniącego także funkcję pomieszczenia porządkowego, wstawiłam dwie pompy ssące. Usytuowałam więc to pomieszczenie przy toalecie, w pobliżu pionu kanalizacyjnego. Zlew gospodarczy wisi na ścianie na lewo od wejścia, obok niego – na półce – umieściłam chłodziarkę na odpady medyczne. Na podłodze stoją dwie pompy ssące. Na ścianie nad nimi wiszą półki na detergenty i środki czystości oraz haki na worki z brudną bielizną. Funkcję umywalki do higieny rąk pełni umywalka zamontowana w toalecie pacjentów i personelu. Należy pamiętać, że od pomp ssących musi być zapewnione odprowadzenie zużytego powietrza na zewnątrz budynku. Pomieszczenie powinno być wyizolowane akustycznie (dopuszczalny poziom hałasu: 35 dB).
Wariant 2
Ciąg sterylizacyjny został zaplanowany w jednym z gabinetów. Dzięki temu w poczekalni można było przeznaczyć większą przestrzeń dla oczekujących pacjentów.
Przestrzeń poczekalni
Przeniesienie ciągu sterylizacyjnego do gabinetu pozwoliło powiększyć przestrzeń poczekalni.
Poczekalnia
Przy ladzie rejestracji stoi przeszklony ekspozytor produktów. Na okrycia wierzchnie pacjentów przeznaczona jest szafa znajdująca się na prawo od wejścia. W głębi poczekalni stoją krzesła osób oczekujących na wizytę.
Gabinet stomatologiczny 1
Unit stoi przodem do okna. Z boku unitu, od strony lekarza, umieściłam szafki dolne z blatem roboczym i umywalką, szafki górne oraz biurko z zestawem komputerowym. Obok niego stoi krzesło przeznaczone dla pacjenta. Dzięki temu ma on zapewnioną krótką drogę od biurka do fotela. Z drugiej strony unitu, od strony asysty, usytuowałam ciąg sterylizacyjny. Aparat punktowy RTG wisi na ścianie nad zagłówkiem fotela unitu.
Gabinet stomatologiczny 2
Usytuowanie unitu, szafek i biurka lekarza jest takie samo jak w wariancie nr 1. Na prawo od wejścia wydzieliłam część gabinetu przeznaczoną do wykonywania zdjęć przy użyciu tomografu. Urządzenie oddzielają od gabinetu stała ścianka z warstwą ołowiu i przesuwny panel.
Pomieszczenie socjalne
Zabudowa kuchenna przeznaczona do przyrządzania posiłków i blat do ich higienicznego spożywania znajdują się na lewo od wejścia. W głębi pomieszczenia stoją szafki dwudzielne pracowników i szafa z kompresorami zblokowanymi pionowo. Obok nich umieściłam rozdzielnicę oraz szafę RACK.
WC pacjentów i personelu oraz osób z niepełnosprawnościami
Toaleta pacjentów i personelu sąsiaduje z gabinetem nr 2. Umywalka ze zintegrowanymi uchwytami wisi na ścianie na prawo od wejścia, a w głębi pomieszczenia, przy pionie kanalizacyjnym, znajduje się miska ustępowa z pochwytami pozwalającymi na transfer z wózka inwalidzkiego.
Magazyn odpadów/ pomieszczenie porządkowe
Magazyn odpadów, pełniący także funkcję pomieszczenia porządkowego, usytuowałam między toaletą a pomieszczeniem socjalnym. Zlew gospodarczy wisi na ścianie na prawo od wejścia, a w głębi pomieszczenia stoją chłodziarka na odpady medyczne i dwie pompy ssące. Nad nimi wiszą haki na worki z brudną bielizną oraz półki na detergenty i środki czystości. Funkcję umywalki do higieny rąk pełni umywalka znajdująca się w toalecie pacjentów i personelu.
Wariant 3
Inwestor zdecydował się na tomograf z ramieniem cefalometrycznym, co wymagało zapewnienia większej przestrzeni wokół urządzenia. Ciąg sterylizacyjny został zaplanowany w jednym z gabinetów.
Poczekalnia
Przy ladzie rejestracji w zabudowie meblowej umieszczone są rozdzielnica lokalu i szafa RACK. Blat roboczy lady rejestracji został wydłużony tak, by zapewnić więcej miejsca roboczego. Po dwóch stronach poczekalni ustawiłam krzesła dla oczekujących pacjentów, a na ich okrycia wierzchnie przeznaczyłam wieszaki ścienne.
Gabinet stomatologiczny 2
Gabinet stomatologiczny nr 2 ma większą powierzchnię niż w poprzednich wariantach. Pozwala to na wydzielenie części pomieszczenia przy tomografie za pomocą stałych ścianek wypełnionych ochronną warstwą ołowiu. Biurko lekarza wraz z krzesłem przeznaczonym dla pacjenta umieściłam po drugiej stronie ścianki. Unit stoi przodem do okna. Rozmieszczenie wyposażenia zapewnia lekarzowi pracującemu przy pacjencie łatwy dostęp do biurka. Aparat punktowy RTG wisi na ścianie nad zagłówkiem fotela unitu.
Pomieszczenie socjalne
Bezpośrednio przy wejściu usytuowałam szafę techniczną z kompresorami zblokowanymi pionowo. Za nią zaprojektowałam zabudowę kuchenną i blat do spożywania posiłków. Na ścianie między blatem a szafkami dwudzielnymi personelu wisi umywalka przeznaczona do higieny rąk.
WC pacjentów i personelu/ dostępne dla osób z niepełnosprawnościami
W toalecie pacjentów i personelu umywalka i miska ustępowa wiszą na ścianie obok siebie. W pomieszczeniu zostało zapewnione miejsce manewrowe dla wózka inwalidzkiego o wymiarach 1,5 m × 1,5 m poza obrysem urządzeń.
Magazyn odpadów/ pomieszczenie porządkowe
Zlew gospodarczy wisi na ścianie naprzeciwko wejścia, obok niego na półce stoi chłodziarka na odpady medyczne. Nad nimi umieściłam półki na detergenty i środki czystości. Dwie pompy ssące stoją na podłodze. Na prawo od wejścia wiszą haki na worki z brudną bielizną. Funkcję umywalki do higieny rąk pełni umywalka zamontowana w toalecie pacjentów i personelu.
Podsumowanie
Lokal o powierzchni 57 m² przeanalizowano pod kątem dwóch gabinetów stomatologicznych, tomografu, sterylizacji i zaplecza.
Trzy warianty pokazują, jak lokalizacja sterylizacji i wielkość tomografu zmieniają układ gabinetów oraz poczekalni.
Adaptacja wymaga uwzględnienia między innymi wentylacji, instalacji kanalizacyjnej, doświetlenia, dostępności i osłon rentgenowskich.
Cytowanie artykułu (APA) | Cite
Publikacja
Artykuł opublikowany w numerze 6/2026 magazynu Nowy Gabinet Stomatologiczny
Nowy Gabinet Stomatologiczny: Ambulatorium stomatologiczne z dwoma gabinetami
Więcej ciekawych artykułów w „Nowy Gabinet Stomatologiczny” – zamów prenumeratę w naszym sklepie.
