Prawo medyczne

Odszkodowania za nieprawidłowe leczenie dochodzone są przez pacjentów przed sądem. Jednak, aby wiedzieć, jak sądy orzekają i unikać błędów popełnionych przez innych, warto zapoznać się z przykładami orzecznictwa sądowego. W tym artykule prezentujemy dwa orzeczenia sądowe dotyczące lekarzy stomatologów.

Zasadniczo trzy rodzaje podmiotów uprawnione są do przeprowadzenia kontroli podmiotu leczniczego na gruncie ustawy o działalności leczniczej (w zakresie zgodności z prawem działalności podmiotu leczniczego lub pod względem medycznym. Są to: Minister Zdrowia; podmiot upoważniony do przeprowadzenia kontroli przez Ministra Zdrowia i podmiot, który założył daną przychodnie (właściciel), tzw. podmiot tworzący.

Co jakiś czas słyszymy o wyrokach sądowych zapadających w sprawach stomatologicznych. Czytając te informacje warto zwrócić uwagę na szczegóły, gdyż płyną z nich ważne informacje dla nas. Pozwy wnoszone przez pacjentów do sądów bardzo się od siebie różną. Część z nich dotyczy nieprawidłowości w prowadzonym leczeniu, pozostawienia narzędzia w kanale czy też przeprowadzenia zabiegu bez poinformowania o ryzykach. Każda sprawa jest indywidualna, jednak wszystkie je łączy to, że w sprawie pojawi się lekarz biegły sądowy, który wyda opinię.

Przygotowaliśmy kolejne dwa formularze zgód na leczenie pacjentów. Tym razem jest to formularz na badanie z wykorzystaniem promieni rtg, oraz na leczenie pacjenta małoletniego. Stosowanie tych zgód nie jest konieczne w każdym przypadku. Zgodnie z prawem zgoda pacjenta potrzebna jest wtedy, gdy leczenie lub diagnostyka stwarza podwyższone ryzyko dla pacjenta.

Aby odpowiedzieć na to pytanie należy przeanalizować dwa podstawowe pojęcia, a mianowicie pojęcia pacjenta oraz konsumenta. Definicja pacjenta została wyrażona w ustawie o Prawach Pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta: „pacjent  to osoba zwracająca się o udzielenie świadczeń zdrowotnych lub korzystająca ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych lub osobę wykonującą zawód medyczny.” Pojęcie konsumenta zdefiniowane zostało w ustawie z dnia 23 kwietnia 1965 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2017 poz.459, dalej: „Kodeks cywilny”): „Za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową”.

Uff - odetchnie wielu lekarzy. Mamy jeszcze rok na wprowadzenie programu do prowadzenia e-dokumentacji. Jednak warto już dziś wybrać program i go przetestować. Na łamach Nowego Gabinetu Stomatologicznego od kilku miesięcy szczegółowo opisujemy wszystkie zagadnienia związane z wyborem programu. W tym numerze prezentujemy wywiad z Grzegorzem Żyjewski, specjalistą ds. systemów informatycznych w firmie Hakon Software, który o programach do e-dokumentacji wie chyba wszystko.

W gabinecie stomatologicznym może wystąpić konieczność podania leku poza jego wskazaniami, szczególnie podczas zabiegów medycyny estetycznej. Czy jest to bezpieczne i możliwe z prawnego punktu widzenia? Zastosowanie leku off-label oznacza jego wykorzystanie w sytuacjach nie wymienionych w charakterystyce produktu leczniczego (ChPL). Może polegać ono na podaniu leku inną drogą niż przewidział producent, u innych pacjentów czy też przy wskazaniu nie ujętym w samej charakterystyce. Prawo ma problemy z tą kwestią, gdyż nie została ona jednoznacznie uregulowana.

Zmiany w ustawie o prawach pacjenta. 11 maja 2017 r. zaczęły obowiązywać nowe przepisy Ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Wprowadzone zmiany nie wzbudziły istotnego zainteresowania w świecie medycznym (portalach medycznych, czy świecie lekarskim), jednak w sposób istotny wpływają one na funkcjonowanie placówki, wymuszając jednocześnie dostosowanie się do nowych wymogów.

Prezentujemy propozycję formularza zgody na przeprowadzenie eksperymentu medycznego leczniczego. Należałoby przypomnieć, że w eksperymencie leczniczym lekarz stosuje nowe lub jedynie częściowo sprawdzone metody diagnostyczne, lecznicze lub profilaktyczne. Celem takiego eksperymentu powinno być osiągnięcie bezpośredniej korzyści dla pacjenta. Konieczne jest, aby dotychczasowe metody nie były skuteczne lub też mogłyby mieć szkodliwy wpływ na  konkretnego pacjenta.

Przeprowadzanie eksperymentów medycznych jest ważnym zadaniem medycyny. Pozwala wyznaczać nowe metody leczenia, a także pomaga pacjentom w nietypowych sytuacjach. Czy w Polsce prowadzenie działalności eksperymentalnej jest prostym zadaniem?

Kalendarium lekarza 2017. Jak zawsze na początku roku, publikujemy kalendarium obowiązków lekarzy na 2017 rok. Kalendarium przygotował prawnik Maciej Gibiński.

Dodatkowe ubezpieczenie lekarza. Każdy lekarz powinien mieć obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności zawodowej. Jednak firmy ubezpieczeniowe proponują doubezpieczenie się, czyli wykupienie polisy nieobowiązkowej. Czy warto skorzystać z tej możliwości? Czy w razie roszczeń pacjenta taka polisa da rzeczywiście dodatkowa ochronę?

Kryterium oceny ofert. Dentysta chcący uzyskać umowę z NFZ na świadczenia zdrowotne finansowane ze środków publicznych, czyli mówiąc językiem potocznym kontrakt z NFZ na leczenie dentystyczne, powinien się przygotować na rygorystyczną ocenę ofert i procedury formalne w NFZ.

Reklama gabinetów. Obowiązek podawania przez lekarzy dentystów do wiadomości publicznej informacji o udzielanych świadczeniach zdrowotnych a zakaz reklamy. Reklama jest obecnie podstawą funkcjonowania większości prowadzonych przedsiębiorstw. Pozwala ona dotrzeć do osób potencjalnie zainteresowanych usługą. Sytuacja, w przypadku lekarzy dentystów, jest jednak nieco skomplikowana. Są oni bowiem zobowiązani przez ustawę do podawania pewnych informacji, jednakże ich treść nie może być dowolna, a konkretnie, informacje te nie mogą mieć cech reklamy.

Lekarze ponoszą odpowiedzialność nie tylko na podstawie prawa powszechnego, czyli prawa karnego i cywilnego, ale również podlegają szczególnej odpowiedzialności – zawodowej, którą wprowadza ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r. O izbach lekarskich. Zgodnie z tą ustawą, postępowanie dotyczące tej odpowiedzialności toczy się niezależnie od postępowania dotyczącego odpowiedzialności karnej, jak i dyscyplinarnej i jest prowadzone przez Rzecznika odpowiedzialności zawodowej, a o ewentualnej winie orzeka Okręgowy Sąd Lekarski. Winnemu przysługuje odwołanie do Naczelnego Sądu Lekarskiego.   

Procedury sanitarne. Kontrole Sanepidu, w kwestii zachowania procedur sanitarnych, nasilają się z roku na rok. Lekarzom czasami wydaje się, że urzędniczki wymagają rzeczy wręcz kosmicznych. Lekarz, zamiast leczyć, coraz więcej czasu poświęca na przygotowanie się do leczenia. Jednym z takich koniecznych zadań do wykonania jest stworzenie planu ochrony sanitarnej (higienicznej) dla gabinetu. Krótko mówiąc trzeba wprowadzić do gabinetu zestaw procedur higienicznych.

W dniu 31 marca 2016 r. Minister zdrowia przekazał do konsultacji publicznych projekt ustawy o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw. Ma on wprowadzać zmiany w 13 aspektach prowadzenia działalności leczniczej – wyróżnionych w jego uzasadnieniu. Wprowadza przede wszystkim istotne zmiany terminologiczne. Zakłada m.in. odejście od określania zespołu składników majątkowych, przy pomocy których podmiot leczniczy wykonuje określony rodzaj działalności leczniczej mianem przedsiębiorstwa na rzecz terminu „zakład leczniczy”.

Ochrona danych osobowych jest dla lekarza sprawą skomplikowaną. Najważniejszym krajowym aktem prawnym dotyczącym danych osobowych w placówce medycznej jest ustawa o ochronie danych osobowych (dalej u.o.d.o.). Przetwarzanie danych osobowych przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych podlega regulacjom zawartym w tej ustawie. Na szczęście gabinety lekarskie nie muszą zgłaszać baz danych pacjentów do GIODO. stotną rolę odgrywa również ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (wraz z właściwymi rozporządzeniami resortowymi) – regulująca chociażby kwestie związane z udostępnianiem i przechowywaniem dokumentacji medycznej.

Do 14 marca, wszyscy przedsiębiorcy, którzy używają dużych agregatów chłodzących (lodówki, klimatyzatory, gaśnice) powinni zarejestrować swoje urządzenia w Centralnym Rejestrze Operatorów. Jeśli tego nie zrobią musza liczyć się z karą wynoszącą nawet 3 tysiące złotych.

Wśród rosnącej liczby błędów medycznych uwaga koncentruje się przede wszystkim na poszkodowanym pacjencie. W dyskusji zapomina się, że popełniony błąd dotyka również lekarza. Niewykluczone, że prawdziwie winny jest nie lekarz, lecz system.