Nowy test molekularny, wykorzystujący materiał pobrany szczoteczką cytologiczną, może ułatwić wczesne wykrywanie raka płaskonabłonkowego jamy ustnej. Wyniki badania opublikowanego 23 czerwca 2026 roku wskazują, że metoda osiągnęła wysoką skuteczność diagnostyczną i może w przyszłości wspierać kwalifikację pacjentów do biopsji. Jak działa nowa technologia i jakie może mieć znaczenie dla praktyki klinicznej?
-
Międzynarodowy zespół naukowców opracował nieinwazyjny test molekularny wykorzystujący szczoteczkę cytologiczną.
-
Badanie wykazało 95,5-procentową skuteczność w odróżnianiu raka płaskonabłonkowego jamy ustnej od wybranych zmian łagodnych.
-
Test nie zastępuje biopsji histopatologicznej, ale może wspierać kwalifikację pacjentów do dalszej diagnostyki.
-
Wyniki opublikowano 23 czerwca 2026 roku w czasopiśmie „Biomarker Research”.
Nieinwazyjna diagnostyka zmian w jamie ustnej
Nowy test molekularny wykorzystujący materiał pobrany szczoteczką cytologiczną ze zmiany w jamie ustnej został opracowany przez międzynarodowy zespół naukowców jako narzędzie wspomagające diagnostykę raka płaskonabłonkowego jamy ustnej.
Autorzy badania podkreślają, że pobranie materiału trwa krócej niż pięć minut i nie wymaga chirurgicznego wycinania fragmentu tkanki. Po dostarczeniu próbki do laboratorium pełna analiza może zostać wykonana w czasie krótszym niż 60 minut, co stwarza możliwość znacznego przyspieszenia procesu diagnostycznego.
Test osiągnął wysoką skuteczność diagnostyczną
W przeprowadzonym badaniu nowa metoda pozwalała odróżnić próbki pochodzące od pacjentów z rakiem płaskonabłonkowym jamy ustnej od próbek pobranych u osób z leukoplakią bez dysplazji oraz liszajem płaskim jamy ustnej z dokładnością wynoszącą 95,5 procent.
Badacze zaznaczają jednak, że uzyskane wyniki nie oznaczają zastąpienia klasycznej diagnostyki histopatologicznej. Ich zdaniem test może przede wszystkim zmienić sposób kwalifikowania pacjentów do wykonania biopsji oraz usprawnić proces podejmowania decyzji klinicznych.
Analiza opiera się na ekspresji czterech genów
Opracowana metoda wykorzystuje technikę ilościowej reakcji łańcuchowej polimerazy z odwrotną transkrypcją do oceny ekspresji informacyjnego kwasu rybonukleinowego dwóch genów docelowych – INHBA oraz S100A16 – względem dwóch genów referencyjnych: YAP1 i POLR2A.
Uzyskane wyniki są następnie analizowane przez algorytm, który oblicza molekularny wskaźnik złośliwości. Takie podejście pozwala na ocenę prawdopodobieństwa obecności raka na podstawie zmian ekspresji genów związanych z procesem nowotworowym.
Badanie objęło ponad pięciuset pacjentów
Do badania zakwalifikowano 545 pacjentów, od których pobrano łącznie 1090 próbek. U 443 uczestników rozpoznano raka płaskonabłonkowego jamy ustnej, u 63 osób leukoplakię bez dysplazji, natomiast u 39 pacjentów liszaj płaski jamy ustnej.
Autorzy publikacji informują, że część materiału biologicznego została wykluczona z analizy z powodu nieprawidłowego miejsca pobrania próbki kontrolnej lub niewystarczającej ilości materiału genetycznego, co pozwoliło zachować wysoką jakość analiz molekularnych.
Test ma wspierać kwalifikację do biopsji, a nie ją zastępować
Badacze podkreślają, że na obecnym etapie rozwoju test nie może stanowić samodzielnej podstawy do odstąpienia od biopsji wskazanej na podstawie obrazu klinicznego.
Według autorów publikacji wynik wskazujący na wysokie ryzyko nowotworu może w przyszłości ułatwiać identyfikację pacjentów wymagających pilnego wykonania biopsji skalpelem. Z kolei wynik sugerujący niskie ryzyko złośliwości może ograniczyć liczbę inwazyjnych procedur wykonywanych u osób ze zmianami łagodnymi, przy zachowaniu obowiązujących standardów diagnostycznych.
Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Biomarker Research”
Badanie zatytułowane „INHBA–S100A16 dysregulation enables a non-invasive molecular stratification platform for rapid detection of oral squamous cell carcinoma: results from a large diagnostic case-control study” zostało opublikowane 23 czerwca 2026 roku w recenzowanym czasopiśmie naukowym „Biomarker Research”.
Autorzy podkreślają, że przed ewentualnym wdrożeniem testu do rutynowej praktyki klinicznej konieczne będą kolejne badania walidacyjne oraz ocena jego skuteczności w różnych populacjach pacjentów. Uzyskane wyniki wskazują jednak, że nieinwazyjna diagnostyka molekularna może w przyszłości stać się wartościowym elementem ścieżki diagnostycznej raka jamy ustnej.
Nowy test molekularny raka jamy ustnej
Więcej ciekawych artykułów w "Nowy Gabinet Stomatologiczny" – zamów prenumeratę lub kup prenumeratę w naszym sklepie.
